HOME
OVER MIKIPEDIA
LANDEN
FOTO’S
VIDEO’S
KUNST
LITERATUUR
BLOG

COLOFONhome.htmlover_mikipedia.htmllanden.htmlfotos_%281%29.htmlvideos.htmlkunst.htmlliteratuur.htmlBlog/Blog.htmlColofon.htmlshapeimage_4_link_0shapeimage_4_link_1shapeimage_4_link_2shapeimage_4_link_3shapeimage_4_link_4shapeimage_4_link_5shapeimage_4_link_6shapeimage_4_link_7shapeimage_4_link_8

Aan de historie van de Armeniërs gaat een wereldberoemde gebeurtenis vooraf:

de stranding van de ark van Noach op de berg Ararat (Genesis 8:4). Hiervandaan verspreidden Noachs zonen Sem, Cham en Jafeth zich vervolgens over de aarde, en werden naar de traditie stamvader van resp. de Semitische, de Afrikaanse en de Indo-Europese volkeren*.


Onder de nakomelingen van Jafeth bevond zich Hayk, als achterachterkleinzoon van Noach. Volgens de legende trok Hayk naar het warmere zuiden en bouwde hij mee aan de toren van Babel. Toen deze onafgebouwd bleef, keerde Hayk terug naar het gebied rond de Ararat. Dit was tegen het zere been van koning Nimrod van Assyrië, kleinzoon van Cham en traditioneel de koning die de torenbouw van Babel had geboden; hij wenste als god aanbeden te worden. Hayk weigerde dit. Nimrod kwam hem met een leger achterna, maar Hayk wist Nimrod te doden. Hij bleef in de buurt van de Ararat wonen, waarmee hij de heroïsche stamvader van de Armeniërs werd. Zij noemen hun land dan ook Hayastan, land van Hayk.





Er zijn bewerkte stenen in Armenië gevonden, die aangeven dat er al zo’n 600.000 tot 800.000 jaar menselijk leven in het gebied is. De verandering van een jagende naar een agriculturele samenleving vond ongeveer 100.000 jaar geleden plaats. Echt tastbare bewijzen voor de aanwezigheid van de mens in de regio zijn de bewerkte rotsen rond het Sevanmeer, waarin afbeeldingen gebeiteld staan van wilde dieren zoals herten, beren, wolven en vossen. Deze worden gedateerd op 5000 tot 3000 v. Chr. Verder laten begrafenisoverblijfselen zien dat de vroegere bewoners van de Kaukasus religieus geënt waren op de planeten en de zon.





Tijdens de negende eeuw v. Chr. werd het gebied rond de berg Ararat door een aantal verwante volkeren en stammen gecultiveerd en uitgebreid. Zij besloten zich te verenigen, waarschijnlijk om zich beter te kunnen wapenen tegen het dreigende Assyrië in het zuiden. Centrum van dit koninkrijk - dat door de Assyriërs Urartu (naar de Ararat) werd genoemd - was Tushpa, het huidige Van aan het Vanmeer in Oost-Turkije. De eerste vorst was Aramu (heerser van 860-843 v. Chr), van wie de naam Armenië - door de Grieken voor het eerst gebruikt - kan zijn afgeleid.

Urartu wist zich enkele eeuwen lang met succes tegen Assyrië te verzetten, en bereikte zijn hoogtepunt tijdens de heerschappij van Argishti I (heerser van 785-763 v. Chr.), toen het zich uitstrekte over oostelijk Turkije tot de bovenloop van de Eufraat, Armenië, een deel van de Kaukasus en een stuk van Iran. Uiteindelijk verdween Urartu van de kaart in 585 v. Chr. toen de Meden en Scythen het rijk vernietigde.





Nog altijd bestaat onduidelijkheid over de oorsprong van de Armeniërs. Volgens de Griekse geschiedschrijver Herodotos zijn zij kolonisten van Phrygische origine, en zouden zij van Noordoost-Anatolië naar Urartu zijn getrokken. In elk geval waren zij in de regio aanwezig toen Urartu weggevaagd werd door de Meden, want de Armeense dynastie van de Orontiden nam toen voor eeuwen de leiding over het land over - hoewel het formeel in de invloedssfeer van de Perzen lag, en het hun schatplichtig was. Via de Perzen kwam ook het zoroastrisme naar Armenië, een religie die uitgaat van een sterk dualisme tussen goed en kwaad, en waarin het de taak van de mens is voor het goede te kiezen. De Armeniërs beleden dit geloof mondjesmaat maar bleven wel volgens heidense gebruiken dieren offeren, hoewel het zoroastrisme dit verbood.

Een nieuwe wind waaide door het land toen Alexander de Grote Darius III van het Perzische rijk in 331 v. Chr. in de Slag bij Gaugamela wist te verslaan. Alexander bracht Armenië niet onder zijn directe heerschappij maar verleende het een grote mate van autonomie door het een onafhankelijk koninkrijk te maken. Hoofdstad werd Armavir, dat ten westen van Yerevan ligt. Armenië werd vanaf dat moment sterk beïnvloed door de Griekse cultuur.

Na de vroege dood van Alexander de Grote in 323 v. Chr. werd het land onderdeel van het hellenistische Rijk der Seleuciden (hoewel in de praktijk de macht over het algemeen bij de koningen uit de Orontiden-dynastie bleef berusten), totdat de Romeinen in 190 v. Chr. de Seleucidische koning Antiochus III in de Slag bij Magnesia versloegen. Een nieuwe dynastie greep daarop met hulp van Rome de macht - die van de Artaxiaden.





De Romeinen stonden Armenië toe een zelfstandig koninkrijk te worden, waarmee zij een stevige bufferstaat creëerden tussen Rome en het gevaarlijke Parthië (het Perzische Rijk). Koning Tigranes de Grote (heerser van 95 tot 55 v. Chr.) wist veel voormalig Armeens land op de Parthen terug te heroveren, en breidde zijn koninkrijk daarop zó eigengereid uit (op zijn hoogtepunt van de Middellandse tot de Zwarte en Kaspische Zee), dat het plots een serieuze bedreiging begon te vormen voor zowel Rome als Parthië. De twee rijken zagen kans om en om het Armeense koninkrijk te veroveren en het binnen hun invloedssfeer te brengen. Omdat het geen van beide rijken lukte Armenië definitief op de ander te verkrijgen, sloten zij in 62 n. Chr. een verbond waarin werd bepaald dat Armenië een vazalstaat van Rome zou worden met een van oorsprong Parthische koning (namelijk uit de dynastie der Arsaciden) op de troon.





Omdat zij in het Romeinse Rijk werden vervolgd, week een aanzienlijk aantal vroege christenen uit naar gebieden buiten het rijk, onder andere naar Armenië. Onder hen bevonden zich de apostelen Judas Thaddeüs en Bartolomeüs. Al vanaf de eerste eeuw raakte het land dus bekend met deze nieuwe religie.

Het jaar 301 staat traditioneel te boek als het jaar waarin Armenië - als eerste land ter wereld - het christendom tot staatsgodsdienst verhief, en daarmee het zoroastrisme afwees. Dit vond plaats tijdens het bewind van koning Trdat III - dus nog vóór de gruwelijke christenvervolgingen van keizer Diocletianus, en vóór de ondertekening van het Edict van Milaan (313) waarin werd verklaard dat het een ieder vrij stond zijn religie te beleven.

Tegenwoordig gaan historici er vanuit dat 314 het jaar was waarin Trdat zich bekeerde, hoewel dat tijdstip een stuk minder gunstig ligt vanuit het perspectief van de heroïsche geschiedschrijving. Zeker is dat de sociale gebruiken in Armenië langzaam maar zeker door het christendom veranderden en dat het zoroastrisme naar de kant werd gedreven.

 

* De vroege (met mythologie doordrenkte) geschiedenis van de Armeniërs is opgetekend door Mozes van Chorene (ca. 410-490), een erudiete bisschop die op verzoek van prins Sahak Bagratuni het eerste historische werk over Armenië schreef. Hij wordt wel de Armeense Herodotos genoemd.

Urartu

Ca. 1000 - 585 v. Chr.

Het huidige Armenië maakt deel uit van Urartu, een rijk dat is gecentreerd rond het Vanmeer in het oosten van Turkije. De oorspronkelijke Armeniërs komen waarschijnlijk rond de achtste eeuw vanuit Frygië (midden-Turkije) en vestigen zich in het noordoosten van Urartu. Het rijk stort 585 v. Chr. in na verwoestende invallen van de Meden en de Scythen.

Meden en Perzen

585 - 331 v. Chr.

De Armeense dynastie van de Orontiden komt aan de macht. Zij zijn vazallen van de Meden en later de Perzen, maar besturen het land redelijk zelfstan-dig. Onder Perzische invloed wint het zoroastrisme aan terrein in Armenië. 

Hellenisatie

331 - 190 v. Chr.

De Perzen worden door Alexander de Grote verslagen. Armenië wordt een onafhankelijk koninkrijk met Armavir als hoofdstad. Na de dood van Alexander neemt een van zijn generaals de leiding in het oosten over. Armenië blijft een koninkrijk maar helleniseert sterk in deze periode. 

Romeinen

190 v. Chr. Het Seleucidische Rijk is verzwakt, waarop de Romeinen het verslaan. Zij laten het Armeense koninkrijk in eerste instantie ongemoeid. 

Tigranes de Grote

95 v. Chr. Onder koning Tigranes de Grote bereikt het Armeense koninkrijk een enorme omvang. Tigranes weet zelfs Syrië te verslaan. Zijn heerschappij is echter van korte duur. 

Vazalstaat

66 v. Chr. De Romeinse legerleider Pompeius verslaat Tigranes de Grote. Armenië wordt een vazalstaat van Rome. Ook de Parthen (Perziê) zetten hun zinnen op Armenië.

Arsaciden-dynastie

62 n. Chr. De Romeinen en de Parthen komen tot een oplossing en ‘verdelen’ Armenië: er komt een Perzische dynastie op de troon. Wel dient elke nieuwe troonopvolger steeds goedgekeurd te worden door Rome. Ondanks deze afspraak blijft Armenië een twistappel, waar beide rijken op azen.

Christendom

301 Onder koning Trdat III wordt Armenië de eerste christelijke natie ter wereld.

geschiedenis_armenie_2.html
verdergeschiedenis_armenie_2.html