HOME
OVER MIKIPEDIA
LANDEN
FOTO’S
VIDEO’S
KUNST
LITERATUUR
BLOG

COLOFONhome.htmlover_mikipedia.htmllanden.htmlfotos_%281%29.htmlvideos.htmlkunst.htmlliteratuur.htmlBlog/Blog.htmlColofon.htmlshapeimage_6_link_0shapeimage_6_link_1shapeimage_6_link_2shapeimage_6_link_3shapeimage_6_link_4shapeimage_6_link_5shapeimage_6_link_6shapeimage_6_link_7shapeimage_6_link_8

Op 45 kilometer van de Zwarte Zeekust ligt het Grieks-orthodoxe Klooster van de Maagd Maria, ofwel het Sümelaklooster. Het complex is op 1200 meter hoogte spectaculair tegen een zwarte rotswand in het Pontisch gebergte aangebouwd (Sümela (Σουμελά) betekent in het Grieks ‘op het zwart’). Het was tot 1923 in gebruik en is nu een museum. Er worden pogingen ondernomen het klooster op de werelderfgoedlijst van Unesco te krijgen.


Het verhaal gaat dat twee Atheense kluizenaars, Barnabas en Sophronius, in het jaar 385 op deze plek in een spelonk een door de evangelist Lukas vervaardigde icoon van Maria vonden. Deze zou daar door engelen heen zijn gebracht en de twee heremieten besloten daarom tot de bouw van een klooster om de icoon te herbergen. Hoe het ook zij, dit bijzondere complex is in de loop der eeuwen steeds verder uitgebreid (o.a. door Belisarios, de beroemde generaal van keizer Justinianus), maar ook verschillende keren verwoest. Zijn grootste (en ook hedendaagse) omvang kreeg het klooster in de dertiende eeuw; in de Ottomaanse tijd genoot het zelfs bescherming van de sultan in Istanbul zodat pelgrims en monniken ongestoord hun geloof konden blijven belijden. Tevens fungeerde het klooster als plek waar de Griekse taal en cultuur werd onderwezen.

Daar kwam allemaal een eind aan in 1923. In dat jaar vond de grote uitruil plaats tussen Turken en Grieken als gevolg van het Verdrag van Lausanne: Turken in Griekenland werden gedwongen naar de nieuwe republiek Turkije te verhuizen, Grieken in Turkije moesten naar Griekenland (zie kader onder). Het Sümelaklooster werd verlaten. In 1930 brak er brand uit, waardoor een groot deel van het klooster verloren ging. Jaren was het gesloten voor bezoekers, tot de Turkse regering In 1972 besloot het vervallen complex te restaureren. Langzamerhand heeft het zijn oude glorie herwonnen, hoewel de herstelwerkzaamheden nog altijd doorgaan.


Het meest oorspronkelijke gedeelte van het klooster is de rotskapel. Deze is zowel van binnen als van buiten gedecoreerd met talloze fresco’s, waarvan de oudste dateren van de negende eeuw. Veel fresco’s zijn beschadigd, o.a. het resultaat van verveelde herdersjongens die ze als doel gebruikten voor hun katapult. Ze tonen scènes uit het leven van Maria en Christus, waaronder de intocht in Jeruzalem en de kruisiging. Ook zijn oudtestamentische verhalen afgebeeld.

De cellen tegenover de kapel die het Sümelaklooster vanuit de vallei zijn gezichtsbepalende karakter geven, zijn pas in dertiende eeuw toegevoegd.

Trabzon, de havenplaats aan de Zwarte Zee vanwaar je het Sümelaklooster het makkelijkst kunt bereiken, is al eeuwenoud. De stad werd als Trapezus gesticht in 756 v. Chr. door Griekse kolonisten. Hoewel de plaats talloze malen in andere handen overging (van Perzen, Seleuciden, Romeinen en Ottomanen), bleven Grieken er een belangrijke rol spelen. Zij werden Pontisch genoemd, naar de oude naam van het gebied. De meesten zijn in 1923 vertrokken naar Griekenland, of zijn geassimileerd. Vandaag de dag leeft er nog maar een handjevol (islamitische) Pontische Grieken in deze regio.


 
Op 15 augustus 2010 werd na 88 jaar weer een Grieks-orthodoxe mis gehouden in het Sümelaklooster. Een belangrijke stap vooruit; het was immers decennia verboden om in ‘musea’ als Sümela (en ook de Armeense Kerk van het Heilig Kruis op het eiland Akhtamar) een dienst te houden. Door een nieuwe wet van de regering Erdogan is dat nu mogelijk. Eenmaal per jaar mogen christenen samenkomen voor een mis. Een uitzondering op de regel vormt voorlopig nog de Haghia Sophia in Istanbul...